Blog: Werkdruk (3) Draagkracht

20 december 2017
Leraren die snoeien in taken en hun focus richten op het leerproces van de leerlingen houden minimaal acht uur in de maand over. Tijd die ze gebruiken om hun draagkracht te versterken.

Draagkracht versterken houdt in dat leraren hun kennis en vaardigheden ontwikkelen, beter worden in hun werk. Iedere dag hebben zij te maken unieke situaties waarvoor geen standaardoplossingen zijn. Leerlingen lopen tijdens het leren tegen allerlei obstakels aan: ze hebben geen zin, begrijpen de opdracht niet, vervelen zich, willen niet samenwerken, durven geen vragen te stellen, verliezen hun focus, etc. Per situatie bekijken leraren wat een leerling nodig heeft. Maar hoe weten leraren nu wat ze moeten doen? Aanknopingspunt daarvoor zijn hun eerdere ervaringen met soortgelijke situaties. Razendsnel zoeken ze hiernaar in het lange termijn geheugen en op basis van de ‘best fit’ handelen ze. Leraren hebben echter niet de garantie dat wat in het verleden heeft gewerkt, ook in deze situatie succesvol is. Daarom moeten ze blijven checken òf de interventie heeft gewerkt en waaróm. Leraren doen dit door te reflecteren op hun werk en feedback te vragen aan leerlingen en collega’s. Dan weten zij of ze effectief zijn geweest en de nieuwe en bijgestelde ervaringen van goede kwaliteit zijn. Zo worden steeds betere ervaringen in het lange termijn geheugen opgeslagen, die een volgende keer weer  aanknopingspunt zijn om leerlingen te helpen bij het leren. Het handelingsvermogen en de expertise van leraren neemt toe. En dát versterkt hun draagkracht.

De Inspectie meldt in de Staat van het Onderwijs 2015/2016 dat de meeste leraren hun basisvaardigheden redelijk op orde hebben. Zij kunnen nu een volgende stap in hun professionele ontwikkeling maken, nl. inspelen op het individuele leerproces van de leerlingen. De vaardigheid differentiëren is hierbij een belangrijk onderdeel. Uit de cijfers van de inspectie lezen we dat dit nog te weinig van de grond komt (zie afbeelding). De draagkracht van een grote groep leraren is nog onvoldoende, waardoor zij de werkdruk als te hoog ervaren.

De acht uur die het snoeien in taken heeft opgeleverd, gebruiken leraren dus om binnen schooltijd en in het team, te werken aan hun professionele ontwikkeling. Want draagkracht verbeteren, dat doen leraren zelf. De Bardo Competentiekit en de professionele leeromgeving van Bardo zijn hiervoor waardevolle hulpmiddelen. Het zijn instrumenten die leraren individueel en in het team kunnen gebruiken en aansluiten bij de lespraktijk. Langzaam maar zeker neemt hun draagkracht toe en verminderen ze zelf hun werkdruk. Een goed begin voor het nieuwe jaar!