Blog: Werkdruk (1)

9 november 2017

Op 5 oktober staakten de leraren in het primair onderwijs voor meer geld, minder werkdruk en meer maatschappelijke waardering. Als we het nieuws mogen geloven, zijn de leraren nog steeds niet tevreden en staat ons land meer acties te wachten. Opvallend is dat leraren maatschappelijke waardering willen afdwingen door acties en door meer geld te verdienen. Maar is waardering niet iets wat je krijgt omdat anderen je werk waarderen, omdat ze tevreden zijn over wat je doet? Dan het begrip werkdruk: de verhouding tussen de inspanning die gevraagd wordt (draaglast) en de mogelijkheden en bekwaamheden van de leraar om deze uit te voeren (draagkracht). Overbelasting ontstaat wanneer dit niet in balans is. Echter, leraren verschillen in hun mogelijkheden en bekwaamheden. Is het dan wel mogelijk om het begrip werkdruk eenduidig te definiëren? Kun je dan algemeen stellen dat de werkdruk te hoog is?  

Wat de meeste leraren wel aangeven is dat ze zoveel extra taken naast het lesgeven moeten doen. Een rondje langs diverse websites van scholen in het primair onderwijs levert een verrassend beeld op. Er worden heel veel leuke dingen georganiseerd: schoolontbijt, avondvierdaagse, warme truien dag, projectweken, lentefeest, vader-, moeder-, opa-, oma-, juffen dag, Koningsspelen, tandenpoetslessen en ga zo maar door. Tel hierbij nog op de onderwerpen die de samenleving belangrijk vindt dat scholen er aandacht aan besteden, zoals obesitas, alcohol en drugs, seksuele voorlichting, schoolzwemmen en heel veel administreren. Een lange lijst met activiteiten waarbij het kind centraal staat. Dat sluit heel goed aan bij de missie van de meeste scholen en toch is het te veel. Wat gaat er hier dan mis?

De overheid geeft aan dat het doel van onderwijs is dat leerlingen kennis en vaardigheden verwerven (kwalificatie),dat ze leren zich te handhaven in de samenleving (socialisatie) en zich als individu te ontwikkelen (persoonsvorming). Geen woord over ‘het kind centraal’. Waar het hier om draait is het leerproces van de leerlingen. Met andere woorden: de kerntaak van leraren is leerlingen te ondersteunen bij hun leren. Regelmatig geven leraren tussen de regels door aan, dat zij hier graag meer tijd aan willen besteden. Een logische wens: het sluit aan bij hun draagkracht en waarvoor ze zijn opgeleid. 

Ligt hier misschien iets van een oplossing? Leraren gaan zich voortaan richten op het begeleiden en ondersteunen van het leerproces van de leerlingen. Ze vragen zich niet meer af welke taken ze op een dag allemaal moeten afkrijgen, maar ze kijken naar wat ze kunnen doen om de leerlingen beter te laten leren. De taken die ze nu doen omdat 'het kind centraal staat', vallen af en er komt tijd vrij om de dingen te doen die waarde toevoegen aan het leren van de leerlingen. De kans is groot dat hun betrokkenheid bij wat ze doen groter wordt en de leerresultaten van de leerlingen verbeteren. En dit versterkt het maatschappelijk aanzien. Maar ja, hoe snoei je in je taken? Dat lees je in een volgende blog.